Echt luisteren: hoe doe je dat?

Echt luisteren, hoe doe je dat?

“De mens heeft twee oren en één mond om twee keer zoveel te luisteren als te praten.”
– Zeno van Citium

Het belang van luisteren en opnieuw leren luisteren 

Luisteren is belangrijk. Maar waarom eigenlijk? En waarom zouden we het opnieuw moeten leren? Zo moeilijk is dat toch niet? Of wel?

Waarom luisteren?

Neem jij graag de tijd om aandachtig naar anderen te luisteren? Of ben je eerder fan van snelle update-gesprekjes en zakelijke mededelingen? Een goed luistervermogen is uitermate belangrijk en kenmerkend voor sterk leiderschap en coaching. Bovendien is het een onmisbare vaardigheid voor iedereen die streeft naar steeds diepere zelfontplooiing. Redenen genoeg dus om hierin te investeren.

Waarom opnieuw leren luisteren?

Helaas zijn we het open en oprecht luisteren wat verleerd. Vaak luisteren we niet echt. We denken misschien wel te horen wat de ander zegt, maar laten de woorden niet werkelijk tot ons doordringen. We hebben meteen ons antwoord klaar. Of we beginnen niet eens aan een gesprek en draven meteen door naar het volgende punt op onze agenda. Ja hoor, we willen wel horen wat je te zeggen hebt, maar we moeten eerst even die deadline halen. En daarna moeten we dat belangrijke karweitje opknappen. Het komt nu gewoon even niet goed uit, maar misschien op een later moment … Herkenbaar?

De rol van advies en stilte bij luisteren

Een goed luisteraar beschikt over twee eigenschappen: hij houdt zijn goedbedoelde adviezen voor zichzelf en gaat stilte niet uit de weg.

Advies: opbouwende of destructieve kracht?

Advies geven is niet moeilijk. Ieder van ons heeft wel zijn of haar lijstje met favoriete en veelgebruikte adviezen. Maar komt dat de ander wel altijd ten goede? Heeft iemand die om gesprek vraagt niet vooral nood aan een luisterend oor en de mogelijkheid om zich te uiten? Wanneer iemand je zijn of haar verhaal vertelt, houd je jouw resem goedbedoelde adviezen beter even voor jezelf. Vergelijk zijn of haar situatie niet onmiddellijk met je eigen situatie. Kom niet direct met oplossingen op de proppen. Neem daarentegen de tijd om nauwkeurig te luisteren en om je in te leven in de ander. Geef hem of haar de kans om alles te zeggen wat hij of zij wil. Toon belangstelling. Wanneer je de ander meteen met adviezen overstelpt, kan de ander zich onbegrepen voelen en ben je vooral bezig met jezelf en je eigen perspectief. Help de ander daarom om zelf tot oplossingen te komen, in plaats van de jouwe voor te schotelen.

Stilte: een onmisbare gesprekspartner

Weet je wat er nodig is om te kunnen luisteren? Juist, stilte. Het is de basis van een goed luistervermogen. Helaas is stilte vinden steeds moeilijker geworden door onze huidige technologie.

Stilte is de magic key

Zoals de filosoof Zeno reeds in de 4e eeuw v. Chr. zei, hebben we twee oren en maar één mond. We moeten dus twee keer zoveel luisteren als praten. Stilte tijdens een gesprek is oké. Je hoeft niet alles vol te praten. Momenten van stilte scheppen namelijk ruimte. De ander krijgt zo de tijd om te zeggen wat er echt op zijn of haar hart ligt. En jijzelf krijgt de tijd om dat wat gezegd wordt werkelijk tot je te laten doordringen. In de stilte kan je ook luisteren naar datgene wat niet uitgesproken wordt. 

Bemoeilijking door technologie

Stilte vinden is steeds moeilijker geworden door de technologie van vandaag. Als jij de hele dag met je headset of oortjes rondloopt, ben je onbereikbaar voor een gesprek. En door voortdurende heen en weer gaande sms’jes, appjes en snelle commentaren hier en daar, wordt je aandacht continu in beslag genomen. Stilte is echter onmisbaar voor een goed gesprek en om tot jezelf te komen.

Otto Scharmer: luisteren op 4 niveaus

Volgens hoogleraar Otto Scharmer kan je op 4 verschillende niveaus luisteren: oppervlakkig, factueel, empathisch en open. Op ieder niveau open je jezelf een beetje meer. Op het diepste niveau stel je jezelf volledig ontvankelijk op en ben je in staat om zowel jezelf als de ander te bekijken vanuit een transformerende toekomstblik.

Niveau 1: Oppervlakkig luisteren 

Wanneer je oppervlakkig luistert, treed je niet naar buiten maar blijf je in je eigen wereld zitten. Wat je hoort, interpreteer je in termen van je eigen ervaringen en standpunt. Je staat niet open voor nieuwe ideeën of visies die anders zijn dan de jouwe.

Niveau 2: Factueel luisteren

Als je factueel luistert, heb je aandacht voor de feiten die vermeld worden. Wanneer je ideeën hoort die jouw eigen opvattingen tegenspreken, duw je die niet weg maar sta je ervoor open. Deze manier van luisteren maakt vernieuwing mogelijk. Op dit niveau open je jouw geest.

Niveau 3: Empathisch luisteren

Wie empathisch luistert, leeft zich in de ander in. Je luistert niet langer louter met je hoofd, maar ook met je hart. Je probeert je de situatie van de ander in te beelden en te begrijpen wat hij of zij voelt. Op dit niveau open je jouw hart. 

Niveau 4: Open luisteren

Open luisteren is het diepste niveau. Hier open je jouw wil. Door nauwkeurig te luisteren vanuit je hart, kan je van jezelf én van de ander een nieuw toekomstperspectief ontwikkelen. Wie zich op dit niveau bevindt, staat open voor persoonlijke verandering en zelfontplooiing. Het vermogen tot open luisteren is een essentiële vaardigheid van een sterke coach. Je ziet en begrijpt je gesprekspartner niet louter vanuit zijn of haar verleden, maar vanuit zijn of haar toekomst, en je helpt de ander om bij die toekomstmogelijkheden aansluiting te vinden. Bekwame leiders kunnen open luisteren.

 

Bron: https://www.youtube.com/watch?v=eLfXpRkVZaI&t=505s