Eudaimonia: het stoïcijnse geluk

Eudaimonia: het stoïcijnse geluk

Hoeveel mensen dromen wel niet van een leven vol geluk en zonder zorgen? Juist, massa’s. En hoeveel mensen slagen erin die droom ook echt te verwezenlijken? Juist, beduidend minder. Ben jij op zoek naar geluk? Wil je een einde maken aan de chaos, het verdriet of de stress in je leven? Werp dan even een blik op het stoïcijnse geluk: de eudaimonia.

Wat is eudaimonia?

Eudaimonia is een bepaalde visie op geluk. De term stamt uit het tijdperk van het hellenisme, maar werd ook daarvoor al gebruikt door filosofen zoals Socrates, Plato en Aristoteles. Doorgaans associeert men het begrip vooral met de Stoa. Deze filosofische stroming, ontstaan in de 3e eeuw v. Chr., hield zich onder meer bezig met de vraag hoe men een goed en gelukkig leven kan leiden. Deze vraag houdt mensen tot op de dag van vandaag nog steeds bezig.

Verschillende visies op geluk

Geluk kent verschillende definities. Zo kan je geluk op negatieve wijze definiëren als de afwezigheid van negatieve zaken zoals pijn, gemis, stress, zorgen, verdriet, onrust … Deze visie op geluk is hedonistisch van aard. Je kan geluk echter ook op positieve wijze weergeven als de ontwikkeling en ontplooiing van jezelf. Wanneer je geluk zo omschrijft, spreek je van eudaimonia: de stoïcijnse term voor geluk. Wie eudaimonia nastreeft, gaat niet voortdurend op zoek naar pleziermomentjes waarbij de pret overheerst, maar streeft naar een leven van bloei waarin men zich op allerlei vlakken steeds meer ontplooit.

De verschillen tussen hedonisme en eudaimonia

Eudaimonia is gericht op bloei en ontwikkeling. Het hedonistische geluksconcept daarentegen focust op genot en tracht pijn te vermijden. Grofweg kan men de verschillen tussen beide visies daarom onderverdelen in de volgende drie puntjes.

Korte versus lange termijn

Omdat het hedonisme zo op genot gericht is, streeft deze visie in feite voortdurend naar positieve emoties van voorbijgaande aard. Om tot volledige ontplooiing te kunnen komen, moet eudaimonia zich echter niet op de korte, maar op de lange termijn richten.

Vermijden van pijn

Voor de hedonist is iedere vorm van pijn uit den boze. Zowel lichamelijk als mentaal lijden moet absoluut vermeden worden. Voor de stoïcijn vormt de afwezigheid van pijn echter geen doel op zich. Tijdens je ontwikkelingsproces kunnen moeilijkheden je pad kruisen.

Eudaimonia als levensproject

Eudaimonia kan je eigenlijk het best begrijpen als een levensproject. Het is een manier van leven waarbij het werken aan de ontplooiing en bloei van jezelf een heel leven lang duurt. Hoewel de hedonist ook zijn hele leven lang genot najaagt, ontbreekt het bij hem aan een langetermijnperspectief.

Hoe eudaimonia bereiken?

Wat moet je doen om eudaimonia te bereiken? En is dat voor iedereen haalbaar? Of zijn er bepaalde vereisten waaraan niet iedereen kan voldoen? Geen zorgen. Volgens de Stoa ligt eudaimonia binnen ieders bereik.

Stoïcijnse voorwaarden: deugdzaamheid en apatheia

Eudaimonia kan je volgens de stoïcijn bereiken door deugdzaam te leven en apatheia na te streven. Eerst en vooral is een moreel goed leven leiden onontbeerlijk voor een bloeiende toekomst. De Stoa gebiedt daarom om in het bijzonder de deugden van wijsheid, moed, rechtvaardigheid en matigheid te beoefenen. Daarnaast vormt ook apatheia (kalme onverstoorbaarheid, emotionele stabiliteit) een cruciale factor. Wanneer je zowel deze vier deugden als apatheia tot jouw levenshouding maakt, ligt de weg naar eudaimonia voor je open.

De essentie: dichotomie van de controle

Zowel de vier belangrijkste stoïcijnse deugden als apatheia oefenen je in onderscheiden wat binnen en wat buiten je controle ligt. Dat onderscheid noemt men ook wel eens de dichotomie van de controle. Het inzicht in precies dát onderscheid vormt de sleutel tot eudaimonia. Omdat iedereen zich kan oefenen in het herkennen en ordenen van zaken die wel en andere zaken die niet binnen je controle liggen, is het bereiken van eudaimonia voor iedereen mogelijk. De vaardigheden van onderscheiden en vervolgens gepast reageren, leiden lijnrecht naar een bloeiend leven.

Maak van geluk in 2022 jouw levensdoel

Zou jij graag een gelukkig en bloeiend leven leiden? Maak daarvan dan jouw levensdoel! Bekijk geluk niet als vergankelijke pleziertjes op korte termijn, maar ga te rade bij de Stoa en streef je hele leven naar eudaimonia. Het enige wat je daarvoor hoeft te doen, is je oefenen in de dichotomie van de controle. Zo leer je correct onderscheiden wat wel en wat niet binnen je controle valt. En vervolgens leer je met kalme onverstoorbaarheid reageren op alle gebeurtenissen waarover je geen controle hebt. Dankzij deze levenshouding zullen tegenslagen of moeilijkheden je niet langer ontmoedigen en zal je over een stevige portie energie beschikken om je voortdurend verder te ontwikkelen. En die continue ontplooiing levert je tenslotte echte vreugde op!

Bron: https://denieuwestoa.nl/geluk/ en https://medium.com/stoicism-philosophy-as-a-way-of-life/the-importance-of-understanding-dichotomy-of-control-1f7133210c0d