Luisteren naar je lichaam: opnieuw leren voelen

Luisteren naar je lichaam: opnieuw leren voelen

Wat gebruik jij het meest: je hoofd of je lichaam? Onze westerse maatschappij heeft de neiging om alsmaar te denken en steeds minder te voelen. Voel jij je lichaam nog? Ben jij je bewust van wat er in je omgaat, en hoe je dat voelt? Of trek jij je keer op keer terug in dat denkkamertje in je hoofd?

Waarom luisteren naar je lichaam?

Luisteren naar je lichaam is belangrijk. Ons denken is fantastisch, maar heeft zijn limieten. Wil jij het allerbeste uit jezelf halen? Luister dan niet alleen naar je hoofd, maar ook naar je lichaam. Open je oren voor de waardevolle informatie die je lijf jou te vertellen heeft.

De limieten van het denken

Denken heeft prachtige eigenschappen. Je kan er ver mee komen. Maar je mag je lichaam daarbij niet uit het oog verliezen. Door jezelf steeds op te sluiten in je eigen denken, kom je alsmaar verder te staan van je lijf. Wanneer je niet aandachtig luistert naar je lichaam, neem je de signalen die ze uitzendt niet serieus. Na verloop van tijd zal je die signalen misschien zelfs niet meer opmerken. Dat kan grote gevolgen hebben. Jouw lichaam dient namelijk niet alleen om jezelf te kunnen verplaatsen of om een hap eten binnen te krijgen. Integendeel, jouw lichaam is een belangrijke bron van kennis over je welbevinden. Het wil je iets vertellen dat werkelijk van belang voor je is.

De waarde van het voelen

Wanneer je veel stress, angst of woede ervaart, zal je lichaam daarop reageren. Het is belangrijk om deze fysieke reacties waar te nemen en niet weg te duwen. Alcohol en pilletjes lossen je probleem niet op. In plaats daarvan verdoven ze je gevoelens en maskeren ze je pijn. En wat gebeurt er met je problemen? Die draag je mee. In je lichaam. Trauma’s en stress worden letterlijk vastgehouden door je lichaam wanneer je lijf geen kans krijgt om erop te reageren. Leren luisteren naar je lichaam is daarom van ontzettend groot belang. Ook filosofen wijzen daarop, zoals de 20ste-eeuwse Franse filosoof Merleau-Ponty.

Filosoof Merleau-Ponty over het lichaam

In Merleau-Ponty’s filosofie staat het lichaam centraal. Volgens hem zijn we in wezen niet zozeer een denken, maar een kunnen. Kunnen in de zin van praktisch handelen. In tegenstelling tot de traditionele filosofie die een strak onderscheid maakte tussen denken en lichaam, heft Merleau-Ponty dit traditionele onderscheid op. Ons bewustzijn is altijd lichamelijk en het lichaam is altijd een bewust lichaam. We begrijpen de wereld lichamelijk.

Traditionele filosofie: dualisme tussen denken en lichaam

De traditionele filosofie hanteerde een strak onderscheid tussen denken en lichaam. Deze dualistische visie beschouwde het lichaam als een object tussen de vele andere objecten. Het lichaam bevindt zich buiten ons. We vallen er niet mee samen, maar hebben er een relatie mee.

Het probleem van de traditionele filosofie

Het traditionele perspectief op de verhouding tussen denken en lichaam is volgens Merleau-Ponty erg problematisch. Hoewel de traditie snel begreep dat deze veruitwendiging van ons eigen lichaam niet goed lukte, hield ze het dualisme in stand. Merleau-Ponty daarentegen verwerpt radicaal de idee dat ons lichaam een object of een machine is. Een machine is namelijk een geheel van verschillende onderdelen die met elkaar in verbinding staan. Het lichaam volgens Merleau-Ponty is echter een geheel dat voorafgaat aan het functioneren van die verschillende onderdelen.

Merleau-Ponty: onderscheid tussen objectief en geleefd lichaam

Wat voor Merleau-Ponty aldus centraal staat, is niet het objectieve lichaam zoals de moderne traditie dat voor ogen had, maar het geleefde lichaam. Anders gezegd: we hebben niet een lichaam, maar we bewonen een lichaam. Ons lichaam is betrokken op de wereld. Het is ons standpunt ten aanzien van de wereld. Om het lichaam goed te begrijpen, moeten we het niet met een afstandelijke blik bekijken, maar benaderen vanuit onze eigen omgang met het lichaam.

Praktische tips om je lichaam (opnieuw) te leren voelen

Betrap jij jezelf er soms op dat je de signalen van je lichaam negeert? Vertoef je wat te vaak in je denken en wat te weinig in je lichaam? Ben je op zoek naar een uitweg om daaruit te ontsnappen? Deze tips kunnen je op weg helpen om steeds beter te leren luisteren naar je lichaam.

Waarnemen zonder veroordeling

Om te kunnen luisteren naar je lichaam, moet je in eerste instantie leren waarnemen wat er in je binnenste omgaat. Sta stil en observeer je gevoelens. Vel daarbij geen oordeel. Doe deze oefening steeds vaker en leer om je gevoelens te accepteren zoals ze zijn. In een volgende stap kan je ze interpreteren en er betekenis aan toeschrijven.

Wees waakzaam en vertraag

Luisteren naar je lichaam lukt niet goed wanneer je omgeven wordt door chaos en lawaai. Om goed te kunnen voelen, moet je de drukte van het leven aan de kant kunnen zetten. Leer daarom vertragen en stil worden. Zo kan je jouw gevoelens steeds beter opmerken. Bovendien zal je ook steeds meer aandacht ontwikkelen voor de kleine dingen om je heen die je ervoor niet opmerkte. Zoals de wind in je gezicht, het fluiten van een vogeltje, het kabbelen van een beek … Heerlijk, toch?

Bronnen: https://aeon.co/essays/the-phenomenology-of-merleau-ponty-and-embodiment-in-the-world